Mì Lạnh Somen: Tinh Hoa Nghìn Năm của Ẩm Thực Nhật Bản

Nếu như Morioka Reimen mang đến sự phấn khích từ sợi mì dai giòn sần sật của tinh bột khoai tây, Nagashi Somen tạo nên tiếng cười rộn rã bên những ống tre rừng uốn lượn, thì một bát Mì lạnh Somen truyền thống là món ăn hoàn hảo nhất cho mùa hè Nhật Bản.

Đối với du khách Việt Nam, sợi mì Somen thoạt nhìn rất giống sợi bún gạo sợi nhỏ của quê nhà. Thế nhưng, đằng sau những sợi mì trắng muốt ấy là hơn 1.200 năm lịch sử và một triết lý sâu sắc về cách người Nhật thưởng thức cuộc sống qua từng giác quan.

Mì Lạnh Somen là gì?

Somen là loại mì có kích thước sợi nhỏ nhất. Theo Luật Tiêu chuẩn Nông nghiệp Nhật Bản (JAS), một sợi mì chỉ được công nhận là Somen khi đường kính của nó nhỏ hơn 1.3 mm.

Mì Somen được làm từ 3 nguyên liệu vô cùng cơ bản: bột mì gluten cao, nước muối tinh khiết và dầu thực vật. Vào mùa hè, mì lạnh Somen sau khi luộc chín sẽ được làm lạnh ngay lập tức bằng nước đá, bày biện cùng các khối đá viên trong suốt và thưởng thức bằng cách chấm vào loại nước sốt lạnh đậm đà vị cá bào.

Nguồn gốc của Somen bắt nguồn từ thời kỳ Nara (710 – 794), khi một loại bánh ngọt Trung Quốc tên là Sakubei được du nhập vào Nhật Bản. Sakubei được làm bằng cách xoắn các sợi bột mì và bột gạo lại với nhau, thường được dùng làm vật phẩm hiến tế trong các cung điện hoàng gia hoặc đền thờ Shinto để cầu nguyện cho sự bình an, tránh tai ương và dịch bệnh vào ngày Tết Đoan Ngọ (mùng 5 tháng 5 âm lịch).

Tuyệt Kỹ “Tenobe” – Quy trình chế biến nghệ thuật

Mặc dù ngày nay mì Somen công nghiệp được sản xuất hàng loạt bằng máy cắt, nhưng dòng mì Somen cao cấp nhất, mang lại hương vị và kết cấu đỉnh cao nhất, phải là Tenobe Somen (Mì kéo tay)

1. Quá trình kéo sợi mỏng như tơ

Khác với mì Udon hay Soba, mì Tenobe Somen hoàn toàn không dùng dao.

• Nhào bột: Bột mì được nhào với nước muối theo tỷ lệ thay đổi nghiêm ngặt tùy thuộc vào nhiệt độ và độ ẩm của ngày hôm đó.
• Xoắn và ủ:
  • Khối bột được cắt thành các dải dài, bôi một lớp dầu thực vật (thường là dầu mè hoặc dầu hạt bông) để giữ ẩm và tăng độ co giãn.
  • Sau đó được quấn thành hình vòng cung quanh các thanh tre.
• Kéo giãn liên tục:
  • Người nghệ nhân dùng hai thanh gỗ lớn, khéo léo kéo giãn sợi mì ra từng chút một.
  • Sau đó để bột nghỉ (ủ) rồi lại tiếp tục kéo.
  • Quá trình kéo – nghỉ này lặp đi lặp lại nhiều lần tạo thành những sợi mì mảnh mai như sợi chỉ, dài hơn 2 mét.
• Phơi khô:
  • Các sợi mì dài được treo trên các giàn gỗ cao ngoài trời mùa đông.
  • Sau đó cắt ngắn thành chiều dài tiêu chuẩn khoảng 19 cm.

2. Tại sao mì kéo tay lại ngon hơn mì máy?

Quá trình kéo giãn liên tục bằng tay giúp các sợi cấu trúc Gluten trong bột mì được sắp xếp theo một chiều dọc thống nhất và vô cùng chặt chẽ. Kết quả là, dù sợi mì Tenobe Somen cực kỳ mảnh, nhưng khi luộc chín, nó lại dai dẻo vô cùng kinh ngạc, sần sật khi chạm vào răng và trôi tuột xuống cổ họng một cách mịn màng. Điều mà mì sản xuất công nghiệp bằng dao cắt không bao giờ đạt được.

Cấu trúc của một bữa tiệc mì lạnh Somen

Một bữa ăn mì lạnh Somen đúng chuẩn Nhật Bản là một tác phẩm nghệ thuật thị giác tối giản, mang lại cảm giác mát mẻ ngay từ cái nhìn đầu tiên.

1. Nghệ thuật bày biện “Giải Nhiệt”

Mì lạnh Somen sau khi luộc chính xác trong vòng 90 giây đến 2 phút sẽ được vớt ra, vò nhẹ dưới vòi nước lạnh để loại bỏ lớp tinh bột thừa, giúp sợi mì trong và không bị dính.

Sau đó, mì được xếp thành những lọn nhỏ uốn lượn như dòng nước, đặt trong một chiếc bát thủy tinh trong suốt chứa đầy nước đá lạnh và một vài lá tía tô xanh hoặc lát chanh vàng Sudachi.

Sự tương phản giữa màu trắng tinh khôi của mì, màu trong vắt của đá và màu xanh của lá cây tạo nên một hiệu ứng tâm lý làm mát cơ thể ngay lập tức.

2. Nước chấm Mentsuyu – Linh hồn của món ăn

Vì mì lạnh Somen có hương vị rất thanh nhẹ, toàn bộ sự bùng nổ của món ăn phụ thuộc vào bát nước chấm Mentsuyu (つゆ).

• Nước chấm này là sự kết hợp tinh tế giữa nước dùng dashi (ninh từ cá bào Katsuobushi hầm với tảo biển Kombu), nước tương Shoyu hảo hạng và rượu Mirin.
• Vào mùa hè, Mentsuyu được làm lạnh sâu trong tủ đá, mang vị ngọt hậu đậm đà của biển cả và hương thơm nồng nàn của đậu nành.

3. Các loại gia vị đi kèm (Yakumi)

Để kích thích vị giác và hệ tiêu hóa dưới cái nóng mùa hè, người Nhật luôn chuẩn bị một đĩa gia vị tươi Yakumi để thực khách tự cho vào chén nước chấm:

• Gừng tươi mài nhuyễn (Myoga) hoặc hành lá thái siêu mỏng.
• Hạt vừng trắng rang thơm.
• Một chút lá tía tô thái sợi hoặc mù tạt Wasabi.

Các vùng làm mì lạnh Somen tại Nhật Bản

Tại Nhật Bản, có 3 vùng đất được mệnh danh là “Tam đại Somen”, nơi lưu giữ những bí mật kéo sợi nghìn năm:

1. Miwa Somen (Tỉnh Nara)

Nằm dưới chân ngọn núi thiêng Miwa, đây là nơi khai sinh ra mì Somen kéo tay hơn 1.200 năm trước. Sợi mì Miwa Somen nổi tiếng là mỏng nhất nước Nhật nhưng lại có độ dai siêu việt nhờ nguồn nước suối khoáng giàu canxi của vùng núi Nara. Có những dòng mì Miwa thượng hạng đạt đường kính chưa tới 0.5 mm, mỏng như sợi tóc của con người.

2. Ibonoito Somen (Tỉnh Hyogo)

Được sản xuất tại vùng Harima (tỉnh Hyogo), Ibonoito (揖保乃糸) là thương hiệu mì Somen kéo tay nổi tiếng và được người dân Nhật Bản tin dùng nhiều nhất.

Mì Ibonoito được phân chia đẳng cấp bằng màu sắc của những sợi dây ruy-băng buộc quanh bó mì: ruy-băng màu đỏ là hàng tiêu chuẩn, màu xanh dương là hàng cao cấp làm từ bột mì nội địa và màu đen (Sanshin) là dòng siêu thượng hạng chỉ được làm bởi các nghệ nhân có trên 15 năm kinh nghiệm vào những ngày lạnh nhất của mùa đông.

3. Shodoshima Somen (Tỉnh Kagawa)

Nằm trên hòn đảo Shodoshima thơ mộng thuộc vùng biển nội địa Seto, món Somen ở đây có một nét độc bản: thay vì dùng dầu mè thông thường, các nghệ nhân sử dụng dầu ô liu tinh khiết (đặc sản của đảo) để bôi lên sợi mì trong quá trình kéo giãn. Điều này giúp sợi mì Shodoshima có màu hơi ngả vàng nhẹ, mang hương vị thanh mát độc đáo và không bị khô dù để lâu.

Chi phí thưởng thức mì lạnh Somen

Mì lạnh Somen là món ăn quốc dân có mức giá vô cùng dễ tiếp cận, phù hợp cho mọi ngân sách du lịch của người Việt. Dưới đây là bảng tổng hợp chi phí trải nghiệm thực tế:

Hình thức trải nghiệm	Chi phí (JPY)	Giá quy đổi (VNĐ)
Tự mua mì gói tại siêu thị (Aeon, Gyomu)	200 – 400 JPY / gói	~35.000 – 70.000 VNĐ
Một suất mì Somen tại các quán ăn bình dân	600 – 900 JPY	~100.000 – 150.000 VNĐ
Set menu Somen cao cấp tại nhà hàng cổ	1.500 – 2.500 JPY	~255.000 – 425.000 VNĐ

Mì lạnh Somen không sở hữu sự cầu kỳ, mỡ màng của những tô Ramen béo ngậy, cũng không có vẻ ngoài lộng lẫy của những thố cơm lươn Unagi xa xỉ. Nó là hiện thân cho triết lý sống mùa hè của người Nhật: tìm kiếm sự mát lành từ những điều cơ bản nhất, trân trọng tay nghề thủ công của các nghệ nhân kéo sợi nghìn năm và biến một bữa ăn đơn giản thành một nghi thức thanh lọc thân tâm giữa những ngày nắng gắt.

Nippon Travel - Đơn vị tổ chức Tour du lịch Nhật Bản trọn gói - Bán vé máy bay giá rẻ - Dịch vụ xin visa du lịch Nhật Bản Nhanh - Tỷ lệ đậu 98%. Nếu quý khách có nhu cầu: Mua bảo hiểm du lịch, Sim du lịch thì hay liên hệ ngay tới Nippon Travel.

CÔNG TY TNHH TM, DU LỊCH NIPPON
🏘 SB01 SP.01-37 Vinhomes Ocean Park, Gia Lâm, Hà Nội
☎ 039.699.8888
🌏 https://nippontravel.vn